Mikroplastik w wodzie – niewidzialne zagrożenie w każdej szklance

Średnio co tydzień zjadasz i wypijasz tyle plastiku, ile waży karta kredytowa. Nie z talerza pełnego folii — z najzwyklejszej wody i jedzenia.

Przez lata plastik był symbolem nowoczesności i wygody. Dziś coraz częściej mówi się o jego mniej oczywistej stronie — mikroplastiku, czyli drobnych cząstkach tworzyw sztucznych, które przenikają do środowiska, a ostatecznie do ludzkiego organizmu.

Mikroplastik to fragmenty plastiku mniejsze niż 5 mm, powstające m.in. z butelek PET, opakowań, syntetycznych ubrań i zużytych opon. Jednym z głównych źródeł jego spożycia jest woda pitna — także woda z kranu. Według analiz WWF człowiek może przyjmować nawet do 5 gramów mikroplastiku tygodniowo, czyli mniej więcej tyle, ile waży plastikowa karta kredytowa.

Czy organizm potrafi się pozbyć mikroplastiku?

Badania wskazują, że większe cząstki (powyżej ok. 150 mikrometrów) nie są wchłaniane przez jelita — przechodzą przez układ pokarmowy i są wydalane. Potwierdziły to badania, w których mikroplastik wykryto w próbkach stolca uczestników z różnych części świata, co dowodzi powszechnej, codziennej ekspozycji człowieka na te cząstki.

A co z najmniejszymi cząstkami?

Znacznie większe obawy budzi nanoplastik — cząstki mniejsze niż 1 mikrometr. Ze względu na mikroskopijne rozmiary mogą one przekraczać barierę jelitową i przedostawać się do krwiobiegu. Badania wykazały obecność nanoplastiku w ludzkiej krwi, wątrobie, płucach, śledzionie, a nawet w łożysku. Zidentyfikowano m.in. polietylen (PE) i polichlorek winylu (PVC) — tworzywa powszechnie stosowane w opakowaniach i butelkach. To dlatego szczególną ostrożność zalecamy przy wodzie dla niemowląt.

Potencjalne skutki zdrowotne

Badania nad długofalowym wpływem mikro- i nanoplastiku wciąż trwają, ale dostępne wyniki budzą niepokój. Naukowcy wskazują na możliwe:

• przewlekłe stany zapalne tkanek;
• stres oksydacyjny i uszkodzenia komórek;
• zaburzenia hormonalne związane z dodatkami do tworzyw (np. BPA).

WHO podkreśla, że nie ma obecnie dowodów potwierdzających bezpieczeństwo długotrwałego narażenia na mikroplastik, a skutki jego kumulacji mogą ujawniać się dopiero po latach.

Jak ograniczyć kontakt z mikroplastikiem?

• unikaj wody w plastikowych butelkach (zwłaszcza przechowywanej w cieple i słońcu);
• używaj pojemników szklanych lub stalowych;
• stosuj skuteczną filtrację wody w domu.

Systemy odwróconej osmozy uznawane są za jedne z najskuteczniejszych — dzięki bardzo drobnej membranie usuwają nawet do 99% cząstek mikroplastiku oraz inne mikrozanieczyszczenia, których nie eliminują tradycyjne filtry. Dodatkowo rezygnacja z wody butelkowanej oznacza mniej plastikowych odpadów.

Woda to oczywiście tylko jedno ze źródeł — mikroplastik trafia do nas również z żywnością, solą morską czy herbatą w plastikowych torebkach. Nie wszystko da się jednak kontrolować na co dzień, a woda pitna jest tym elementem, na który mamy realny wpływ w domu. Ograniczenie mikroplastiku w wodzie to najprostszy i najbardziej powtarzalny krok, jaki można podjąć, by zmniejszyć codzienną ekspozycję całej rodziny.

Najczęstsze pytania

Czy woda butelkowana zawiera mikroplastik?

Tak — badania wykazały w wodzie butelkowanej znacznie więcej cząstek niż w kranowej, m.in. z powodu kontaktu z opakowaniem PET i nakrętką.

Czy filtr dzbankowy usuwa mikroplastik?

Tylko częściowo, większe cząstki. Najmniejszych (nanoplastiku) nie zatrzyma — radzi sobie z tym odwrócona osmoza. Porównanie: filtr dzbankowy czy odwrócona osmoza?

Czy gotowanie wody usuwa mikroplastik?

Nie usuwa go skutecznie. Pewną redukcję zapewnia dopiero odpowiednia filtracja, np. membrana RO.

Źródła

• WHO — Microplastics in Drinking-water (2019)
• Qian i in. — nanoplastik w wodzie butelkowanej, PNAS 2024
• WWF — No Plastic in Nature: Plastic Ingestion (2019)

Przeczytaj również: woda dla niemowląt · co naprawdę płynie z kranu